نیمی از زنان در مرحله ای از سنین باروری خود، گرفتار میوم می شوند بدون اینکه اطلاعی از این درگیری داشته باشند چرا که میوم ها بیشتر موارد علامتی ایجاد نمی کنند. میوم ها تومورهای خوش خیم رحمی هستند که معمولاٌ به طور اتفاقی در طی معاینه یا سونوگرافی کشف می شوند. ابتلا به میوم در سنین زیر 20 سال نادر است. اسامی دیگر میوم عبارتند از: لیومیوم، فیبرومیوم و فیبروئید.

میوم ها در مناطق مختلف رحم رشد می کنند.

• نوع میومتریال Myometrial  در داخل دیواره رحم رشد می کند.
• نوع تحت مخاطی Submucosalدر زیر لایه داخلی رحم رشد می کند و باعث ایجاد خونریزی های طولانی و شدید ماهیانه می شود. این نوع در زنانی اهمیت می یابد که قصد بارداری دارند.
• نوع تحت سروزی Subserosalزیر لایه خارجی رحم رشد می کند. گاهی با وارد کردن فشار بر مثانه باعث ایجاد علائم ادراری می شود. گاهی میوم هایی که در ناحیه خلف رحم رشد می کنند با فشار بر انتهای روده باعث ایجاد یبوست می شوند یا با فشار بر اعصاب نخاعی باعث ایجاد کمردرد می شوند. 
• نوع پایه دار Pedunculatedبر روی پایه بلند طنابی شکلی به سمت داخل یا خارج رحم رشد می کند.

علائم

میوم ها بیشتر موارد بدون علامت هستند. در صورت علامت دار شدن، علائم و نشانه ها بر اساس محل رشد میوم متفاوت هستند. شایع ترین علائم عبارتند از:

• خونریزی های شدید ماهیانه گاهی همراه لخته های خون
• طولانی شدن دوره ماهیانه تا هفت روز یا بیشتر
• خونریزی یا لکه بینی در فاصله بین خونریزی های ماهیانه
• احساس درد یا فشار در ناحیه لگن در زمان خونریزی
• درد هنگام مقاربت
• تکرر ادرار
• اختلال در تخلیه مثانه
• یبوست
•  کمر درد یا درد پاها

بندرت ممکن است، درد شدید باشد. میوم همانند اعضای بدن دارای جریان خون است. در صورتی که اندازه میوم نسبت به قابلیت خونرسانی آن بیشتر رشد کند، مواد مغذی به میوم نمی رسند و بافت میوم به سوی پسرفت و نابودی پیش می رود. محصولات جانبی حاصل از نابودی بافت میوم با نفوذ به بافت های اطراف باعث درد و تب می شوند. میوم های پایه دار مستعد پیچش هستند. درد شدید از علائم پیچش میوم پایه دار است. در صورت درد یا خونریزی شدید مراجعه به اورژانس توصیه می شود.

علت ابتلا به میوم

علت میوم ناشناخته است، هرچند ارتباط آن با هورمون های استروژن و پروژسترون مطرح شده است. استروژن و پروژسترون هورمون های موثر در رشد رحم در دوره ماهیانه و در دوران بارداری هستند. در میوم ها گیرنده های بیشتری برای این دو هورمون وجود دارد.

 برخی میوم ها دارای ژن های تغییر یافته ای هستند که در بافت معمولی دیده نمی شود. از این جهت نقش ژنتیک نیز در ایجاد میوم مطرح شده است. در صورت ابتلای خواهر و مادر فردی به میوم، احتمال ابتلای وی افزایش می یابد؛ پس وراثت نیز بی تأثیر نیست.

بارداری و زایمان نقش حفاظتی دارند و  احتمال رشد میوم را کاهش می دهند.

در حال حاضر هیچ داده قطعی به نفع تأثیر چاقی بر پیدایش میوم وجود ندارد.

علت هر چه که باشد، رشد میوم از یک سلول آغاز می شود. یک سلول منفرد با تقسیم های متوالی توده ای رنگ پریده با قوام لاستیکی را به وجود می آورد که از بافت طبیعی اطراف خود متمایز است. پس از مدتی توده حاصل ممکن است پسرفت کند یا در همان اندازه باقی بماند و یا به رشد خود ادامه دهد.

میوم ها ممکن است به قدری کوچک باشند که بدون میکروسکوپ قابل مشاهده نباشند و یا تا اندازه ای بزرگ شوند که حد فوقانی آن ها تا قفسه سینه نیز برسد. ممکن است تمام فضای داخل رحم را پر کنند و چند کیلو وزن داشته باشند. اگر چه گاهی چند میوم به طور همزمان رشد می کنند، معمولاٌ میوم ها به طور منفرد ایجاد می شوند. 

عوارض

 میوم ها معمولاٌ بی خطر هستند اما گاهی ناراحتی و عوارضی ایجاد می کنند. مانند:

• کم خونی بر اثر خونریزی زیاد
• درد شدید به علت پیچش میوم پایه دار
• عفونت مثانه به دنبال اختلال در تخلیه مثانه
• تغییرات سرطانی به نام لیومیوسارکوم (نادر)
• نازایی (نادر)

بارداری

 در طی بارداری به علت افزایش سطح استروژن خون و افزایش جریان گردش خون احتمال رشد بیشتر میوم وجود دارد. معمولاٌ پس از زایمان میوم به اندازه قبلی بازمی گردد. میوم ها معمولاٌ تداخلی با بارداری ندارند. اما احتمال پیچش یا انسداد لوله فالوپ وجود دارد. ممکن است وجود میوم در رحم مانع حرکت اسپرم از گردن رحم به سوی لوله فالوپ و یا مانع  لانه گزینی جنین در رحم شود. در چنین مواردی عمل جراحی میوم برای زنانی که قصد بارداری دارند، توصیه می شود. در صورت عدم تمایل به بارداری، ضرورتی برای درمان وجود ندارد. درد موضعی یکی از عوارض شایع میوم در طی بارداری است که معمولاٌ بین سه ماهه اول و دوم بارداری ایجاد می شود و با مصرف مسکن قابل درمان است. برخی موارد به علت کاهش فضای رحم زایمان زودرس اتفاق می افتد. برخی زنان پس از زایمان دچار خونریزی شدید می شوند.

تشخیص

معمولاٌ در طی ویزیت معمول یا سونوگرافی رحم، میوم تشخیص داده می شود. در طی معاینه پزشک متوجه تغییر شکل رحم می شود. ممکن است تشخیص میوم از طریق معاینه رحم مشکل باشد به خصوص اگر فرد تحت معاینه اضافه وزن داشته باشد. سونوگرافی رحم برای تأیید تشخیص انجام می شود. با انجام سونوگرافی واژینال یا ام.آر.آی  می توان به جزئیات بیشتری دست یافت. گاهی برای رد احتمال سرطان، از میوم نمونه برداری می شود.

درمان

درمان به ندرت لازم می شود. در صورت وجود علائم، درمان دارویی و جراحی باعث پسرفت میوم می شوند.   

انتخاب نوع درمان بستگی دارد به:

• سن
• سلامتی عمومی
• شدت علائم
• نوع میوم
• بارداری فعلی یا قصد بارداری در آینده

 در صورت عدم وجود علائم، پایش رشد میوم از طریق معاینات و انجام سونوگرافی های مکرر توصیه می شود. میوم  تبدیل به سرطان نمی شود و در صورت رشد، روند رشد بسیار آهسته خواهد بود. معمولاٌ پس از یائسگی به علت افت هورمون ها، میوم پسرفت می کند.

داروها

• دارو های تزریقی Gonadotropin-releasing hormone(GnRH) agonists  باعث کاهش استروژن و پروژسترون، و در نتیجه یائسگی گذرا می شوند. خونریزی متوقف می شود و توده پسرفت می کند. گاهی پیش از جراحی به منظور کاهش حجم توده از این داروها استفاده می شود. برخی افراد با مصرف این داروها گرگرفتگی آزار دهنده ای پیدا می کنند.
• آی یو دی های آزاد کننده پروژستین برای کاهش خونریزی و درد موثر هستند.
• آندروژن هایی مانند دانازول( داروی مشابه تستوسترون) ممکن است باعث کاهش خونریزی و پسرفت توده و کاهش سایز رحم شوند. این داروها به علت بروز عوارض متعدد بندرت مورد استفاده قرار می گیرند. عوارض آندروژن ها عبارتند از: افزایش وزن، دیسفوری dysphoria  ( احساس افسردگی، اضطراب و بیقراری )، جوش های پوستی، سردرد، رشد موی زائدو بم شدن صدا.

درمان عوارض

• قرص های پیشگیری از بارداری برای کاهش خونریزی های ماهیانه
• مکمل آهن برای پیشگیری یا درمان کم خونی
• مسکن های مشابه بروفن برای کاهش درد

درمان جراحی

عمل خارج کردن رحم (هیسترکتومی)  تنها راه حل ثابت شده است اما عمل سنگینی است. در صورت خارج کردن تخمدان ها یائسگی آغاز می شود. می توان تخمدان ها را در محل خود حفظ کرد. عمل خارج کردن رحم زمانی انجام می گیرد که از دارو و روش های دیگر جراحی نتوان استفاده کرد.

عمل برداشتن میوم (میومکتومی) معمولاٌ انتخاب درمانی برای زنانی است که در آینده قصد بارداری دارند. میوم برداشته می شودو رحم باقی می ماند. احتمال عود وجود دارد.

در صورتی که میوم ها متعدد باشند یا یک میوم بزرگ یا عمقی وجود داشته باشد، جراحی از طریق شکم انجام می گیرد. در صورت کوچک یا کم تعداد بودن میوم ها می توان از طریق لاپاروسکوپی اقدام کرد.

 در صورتی که میوم در داخل رحم باشد، یک جراح با تجربه از طریق واژن و گردن رحم اقدام به جراحی می کند.

جراحی اولتراسوند تحت ام. آر. آی انجام می گیرد به این صورت که امواج صوتی دارای انرژی زیاد و فرکانس بالا  بر روی میوم متمرکز می شوند. این روش، جدید تر است و اثبات کارآیی و شناخت عوارض آن نیاز به زمان دارد.

یک روش دیگر برای حفظ رحم، آمبولی شریان رحم است. ذرات ریز به محل انشعاب رگ مربوط به میوم از  شریان رحم تزریق می شوند تا جریان خون میوم قطع شود. این روش برای افرادی مناسب است که در آینده قصد بارداری دارند.

می توان برای کاهش خونریزی رحم با ایجاد حرارت لایه داخلی رحم را تخریب کرد. در این روش از امواج میکروویو، آب داغ یا جریان برق برای ایجاد حرارت در محل مورد نظر استفاده می شود.

میولیز روش دیگری است که طی آن از  جریان برق یا لیزر برای تخریب میوم با لاپاروسکوپ استفاده می شود.

در طی کرومولیز، میوم را فریز می کنند. بی خطر بودن این دو روش آخر هنوز اثبات نشده است.

در حال حاضر شواهد علمی در دست نیست که توصیه های غذایی خاص یا آنزیم ها یا هموپاتی در درمان میوم موثر باشند.

8/11/90

منابع:

U.S. National Library of Medicine

Mayo Clinic